Цоглог, хөгжилтэй "Жайв" бүжгийн аялгуу

Жайв бүжиг АНУ-ын Зүүн Өмнөд нутгийн негрүүдийн дундаас үүсчээ. Мөн Флорид нутгийн Семинол индианчууд дайнч бүжиг хийдэг байв. Зарим хүмүүс негрүүд энэ бүжгийг индианчуудаас хуулбарласан, харин зарим нь индианчууд энэ бүжгийг Африкаас авчирсан негрүүдээс хуулбарласан гэж үздэг байна. Гэхдээ сүүлийн санаа нь үнэнд арай ойртож очдог. Учир нь Баруун Африкийн Волоф хэлний "жев" буюу "үл ойшоон ярих" гэсэн үгнээс үүсэлтэй байж магадгүй. Мөн "жайв" гэдэг үг нь негрүүдийн этгээд үг болох "төөрөгдүүлсэн яриа, хэтрүүлэл", Английн "жайб" буюу "тохуурхах" гэсэн үгнээс үүссэн байж магад гэдэг.

Ийнхүү дээр өгүүлсэнчлэн сонирхолтой түүх бүхий нэгэн бүжгийн аялгууг мэдэрч түүний аянд бүжиглэмээр байвал татаж авах боломжтой шүү.

Татаж авах

цааш нь...

Бүжгийн ая - Венийн вальс

Вальс бүжиг нь XYIII зууны 70-аад оноос үүсэлтэй. Үүсэл гарал нь Европын үндэстнүүдийн нэгдмэл хөдөлгөөнөөс бүрдсэн гэж үзсэн Вальс бүжгийн гарал үүсэлд тухайн үед бүжиглэгдэж байсан. Түүний олон хувилбар “Куранта” Францийн “Вольта” болон хамгийн оргил үе Австрийн /Венийн/ нийслэлээс гаралтай гэж үздэг юм. XIX зуунд Вальс Европын орнуудаар өргөн тархаж дараа нь дэлхий даяар хүлээн зөвшөөрөгдсөн бүжиг болон тархсан. Ямар ч бүжгийг вальсийн аугаа зохиолч И.Штраус, П.Чайковский, С.Глинки, А.Свиридов, С.Прокофьев нараар төсөөлөхгүй байхын аргагүй боловч орчин цагийн хөгжмийн зохиолчид өөрийн арга барилаар олон арван эгшиглэнт аялгуу зохиож байна.
Эхэндээ вальс бүжиг нь хөлийн 3-р байрлалаар бүжиглэгддэг байсан бол орчин цагт хөлийн гишгэлт нь хөлийн 6-р байрлалд шилжсэн байна. Энэ нь хөлийн гишгэлт хосуудын хоорондын харьцаа, их бие, гарын байрлалд илүү нийцнэ. Вальс бүжиг нь ѕ хэмнэлтэй баруун зүүн гэсэн 2 эргэлттэй. Үгийн үндсэн утга нь эргэлдэх гэсэн утгатай.

Татаж авах

цааш нь...

Бүжгийн ая - Удаан вальс

Удаан вальс XIX зууны 10-аад оны үеэс Английн Бостон хотод өргөн дэлгэр хөгжсөн. Энэ нь дээдсийн зэрэглэлийн бүжиг гэж тухайн үедээ нэрлэгдэж байсан. Удахгүй энэ нь нийтийн хүртээл болсон төдийгүй эстрад хөгжмийн санд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан.

Удаан вальс усны шуугиан, далайн давалгаа, тэмүүлэл, тэнгэрлэг, эрхэмсэг байдлыг ихээр илтгэдэг. Хүний дотоод ертөнцийг нээхэд ихээхэн нөлөөлдөг учир мэргэжлийн бүжигчид гаргаж чадахгүй тохиолдол ч байдаг.

Хөгжмийн хэмжээс нэг минутанд 30-31 акт байна. Далайн давалгаа байдлаар өсгий, өлмий, гишгэлтийг сайн анхаарч бүжиглэх шаардлагатай болдог. Цээжний ганхсан хөдөлгөөн нь усан дотор хөвж буй завь мэт туялзан ганхах хөдөлгөөнөөр хийгдэнэ.

Тиймээ энэ бол яахын аргагүй тансаг, гоо сайхан, уян налархай бүхний илэрхийлэл болсон удаан вальс. Ингээд энэ удаагийн удаан вальсны бүжгийн аяны багцыг танд хүргэж байна.

Татаж авах

цааш нь...

Бүжгийн ая - Удаан фокстрот

Цэнгээнт бүжгийн нэгэн төрөл болсон фокстротыг удаан, хурдан хэмнэлтэй гэж ангилдаг. Удаан фокстрот нь минутад 120 цохилттой, хосоор бүжиглэдэг бүжиг юм. Бүжгийн хурдавтар хэлбэрийг нэг алхамт, хоёр алхамт зэргээр нэрлэдэг. Энэ бүжиг шөнийн клубт Вернон, Ирин Кастль нарын үзүүлэн тоглолтоор олны танил болж, 1913 онд Нью-Йорк дахь ‘Зигфельд Фоллис’-ийн тайзан дээр Харри Фокс бүжиглэснээр түгэн дэлгэрчээ.

Тиймээс түүний нэрийн хэсгээс оруулж, бүжгийг “фокстрот" хэмээн нэрлэсэн түүхтэй. Эхэндээ фокстротыг бүжиглэхдээ амьтдын алхаанаас санаа авч баруун, зүүн хөлийг бүжгийн нэг шугам дээр буюу нэгийг нөгөөгийн урд эсвэл хойно тавьдаг байв. 1950-иад оноос энэ дэг өөрчлөгдөж баруун, зүүн хөл тусдаа замаар тавигддаг болжээ. Анхны фокстрот минутад 160 цохилттой, огцом ухасхийсэн хөдөлгөөнтэй байв.

Энэ фокстротыг ритм, блюз гэж нэрлэж байсан ба Нью-Йоркт түгэн дэлгэрснээр Лондонд хүрчээ. 1922 онд хатираа алхалтууд гологдон, бага зэрэг эрч хүчтэй хөдөлгөөнтэй болж, 1927 оноос бүжгийг удаан фокстрот гэж нэрлэжээ. Энэ үеэс фокстрот зөөлөн гулссан хөдөлгөөнтэй болсон байна.

Энэ бүжгийн түүхээс дурдвал иймэрхүү байна. Харин одоо хэмнэлийг нь өөрийнхөө чихээр сонсож мэдмээр байна уу? Энэ удаад нийт 11 ширхэг удаан фокстротын ая бүхий багцыг танд санал болгож байна.

Ингээд нарийн торгон мэдрэмжтэй удаан фокстрот бүжгийн хэмнэлийг мэдэрцгээе.

Татаж авах

цааш нь...

Фламенко

Сэтгэл хөдөлгөм дууны хэмнэл, гутлын өсгий товших чимээ, газар шүргэсэн урт даашинз... Та яг одоо энэ бүгдийг сэтгэлдээ төсөөлөөд, дотроо мэдрэх гээд оролдоод үз дээ! Бүжигчин бүсгүйн гутлын өсгийн товших чимээ бүрийг чагнаад үзээрэй! Яг л гал мэт дүрэлзсэн хайр дурлал, түүний гайхалтай өрнөл, гашуун хагацал, гаслан зовлон бүгдийг нэгэн зэрэг мэдрэх шиг... Залуу бүсгүйн үл ялиг чичирхийлсэн, хагас инээвхийлсэн уруул, өндөрт өргөсөн гар, татаж тэгшилсэн цэх нуруу, уян нарийн бэлхүүс, хурц, гялалзсан нүдний харц – энэ бүгд бардам, ихэмсэг, хэзээ ч үл шантрах Испани бүсгүйг илтгэнэ. Энэ бол Испани фламенко! Нуруу цэх, харц дээгүүр тэдний тухай сонирхуулах зүйл их ажээ.

Испани бүсгүйчүүдтэй салшгүй холбоотой нэгэн зүйл бол яах аргагүй баяр баясал, хүсэл тачаал, гуниг зовлон бүгдийг өөртөө багтаасан фламенко бүжиг! Үнэндээ энэ нь Испани эмэгтэй болгон фламенко бүжиглэдэг, дуулдагт биш харин фламенко бүжгийн хөдөлгөөн бүхэн испани эмэгтэйн уян, налархай бие цогцос, итгэл дүүрэн, бардам харцыг санагдуулж, фламенкогийн аялгуу дуу бүр испани эмэгтэй бүрийн сэтгэл зүрхэнд шингэсэн байдаг гэсэн утгыг агуулж байгаа юм.

  Фламенко бол Испаний уламж­лалт дуу-бүжгийн төрөл бөгөөд дотроо бүжиг (байле), дуу (канте), гитарын тоглолт (токе)-г багтааж байдаг. Бүжиг дууг гарын алга ташилт, хөл товшилт зэрэг дагалдана. Фламенкогийн үүсэл хөгжилд анх 15-р зуунд Византигаас Испани руу нүүдэллэн ирж Испаний өмнөд хэсгийн мужуудад, тэр дундаа Андалузид суурьшсан цыгануудын дуу, хөгжим асар их нөлөө үзүүлсэн гэж үздэг. Цыганууд суурьшсан газрынхаа буюу испаничууд болон еврейчуудын дуу хөгжмийг хүлээн авч, өөрсдийнхөөрөө ойлгон өөрч­лөн дуулж, хуурдаж эхэлсэн бөгөөд энэ нь фламенкогийн үндэс суурийг тавьсан байна.

  Фламенкогийн дуу хүнд, хэцүү хэмнэлтэй, анх сонссон хүнд тэр бүр таалагддаггүй ч бүжигчин бүсгүйн уян, налархай басхүү хурц, хурдан, огцом хөдөлгөөнүүд, гитарын хэм­нэлт аялгуу зэргийг гайхан бишрэхгүй байхын аргагүй билээ.

  Испани бүсгүйчүүдийн гол уриа: “Амьдар, бас амьдралаас таашаалыг мэдэр!” Ийм ч учраас тэд аз жаргал гэдэг мөнгө, эд баялагт бус харин бие хүн болоод байгаль эх хоёр хоорондын харил­цан зохицол, эрх чөлөө, хүсэл эрмэлзэл дүүрэн амьдралд оршдог гэж үздэг. Тэд амьдралаас, эргэн тойрноосоо, хийж буй зүйлээсээ аль болох их таашаал авахыг эрмэлздэг бөгөөд тиймдээ ч тэдний өдөр тутмын амьдрал өнгө гэрлээр дүүрэн байдаг гэж хэлж болох юм.

  Хэдийгээр бүжиг болон гэр бүлийн харилцаанд Испани эмэг­тэйчүүд давуу эрх, үүрэгтэй оролцдог ч хэзээ ч эрэгтэйгээ давамгайлах эсвэл “дарах” явдал гаргадаггүй. Тэд зөвхөн өөрсдийн эмэгтэйлэг, дахин давтагдашгүй шинж чанарыг онцгойлохыг эрмэлздэг.

  Испани бүсгүйчүүд өөрсдийн төрөлхийн гоо сайхныг илүүд үздэг бөгөөд тэд нүүрээ бараг буддаггүй. Гоо сайхны бараа, бүтээгдэхүүн хэрэглээгээр Испани Европт хам­гийн сүүлийн байранд ордог. Испани бүсгүйчүүдийн хувьд гоо сайхан гэдэг бол юуны өмнө эрүүл чийрэг бие бялдар бас цэвэр, зөөлөн арьс юм.

эх сурвалж: http://www.tsagtur.mn/

цааш нь...

Аргентин танго

«Алжаалсан наран», «Кумпарсита», «Хөх рапсоди», «Хардалт» - энэ, нэг бол гуниг дүүрэн, нөгөө бол тачъяадал халин асгарах тангоны аялгуу хэний ч сэтгэлийг тайван үлдээдэггүй билээ. Танго бол тачаангуйн бүжиг, тэмцэл, хайр дурлал, өшөө хорсол, үзэн ядалт, түүгээр ч үл барам үхэл сөнөлийг бүгдийг өөртөө багтаасан бүжиг юм.

Танго бүжгийн гарал үүслийн тухай хэдэн төрлийн онол - таамаг байдаг. Анхлан ийм төрлийн бүжгийг тухайн үедээ жижигхэн тосгон байсан Буэнос-Айресын зугаа цэнгээний газруудад бүжиглэж эхэлжээ. Тус тосгоны орчмын гаучонууд (малчид, тариачид) зугаа цэнгэл хөөж Буэнос - Айрес орж ирэхдээ ордог гол газар нь хөлсний хүүхний (бордель) газар байв. Энд бас бүжиг бүжиглэдэг байж. Гуачо нар хувцсаа болон биеээ угаадаггүй байсан болохоор хир даахинд баригдан өвдөг гарсан хатуу өмдтэй бүжиглэдэг байжээ. Энэ нь өвдгөө нугалсан байдалтай бүжиглэхэд хүргэдэг байж. Мөн тэдний үнэр танар гэж авах юмгүй байсан тул эмэгтэйчүүд партнераасаа толгойгоо аль болох холдуулан дайжуулж бүжиглэхээс өөр аргагүй байсан байна. Эмэгтэйн зүүн гар нь эрэгтэйн ташаа орчим байрладаг байсан нь мөнгөтэй халаасанд хамгийн ойр байх, хэдэн “бор юм“ суйлах боломж ажээ. Бүжиглэх зай талбай бага байсны улмаас ширээнүүдийн зай завсраар манервлан бүжиглэдэг байлаа..

Ийнхүү 19 дүгээр зууны дунд үед аргентины танго бүжгийн үндсэн хөдөлгөөн – алхамууд (па) үүссэн түүхтэй гэнэ. Энэ бүжиг ядуу хорооллынхны, аз жаргал хайж дэвэн дэлхийгээс Аргентинд ирсэн цагаачдын бүжиг байв. Тиймээс танго бүжгийн эхлэлийн үе шатны хөгжлийг хөөн тодорхойлоход ихээхэн хүндрэлтэй. Яагаад гэвэл, энэ хүмүүс ямар нэгэн бичиг, тэмдэглэл огт үлдээсэнгүй нь бичиг үсэг мэддэггүйгээс шалтгаалсан байж болох юм. Харин Аргентины боловсролтой давхарга хар давхаргын зугаа цэнгэлийг огт ойшоохгүй шоолдог, нэг нүдээрээ ч үздэггүй байсан ажгуу. Бүжгийн аялгуу нь испан фламенко, аргентин милонги, польш мазурка, Хаван хабанера, герман вальс зэргийн холимог маягаар үүссэн байна. Хөгжмийн оркестр нь голдуу аккордеоны нэг төрөл болох бандонеон, гитар, төгөлдөр хуур, контрбасаас бүрддэг байжээ. Сүүлд энэ жагсаалтад хийл, лимбэ нэмэгдсэн аж.

19 дүгээр зуунд Аргентинд тухайн үеийн нүүдэл, шилжилтийн онцлог байдлаас шалтгаалж эрчүүдийн тоо эмэгтэйчүүдээс хавьгүй олон байжээ. Тиймээс зугаа цэнгэний газрын хүүхний төлөө ч бай, байнгын найз хүүхний төлөө ч бай – цаг үргэлж хурц тэмцэл, өрсөлдөөн болдог байв.

Хөлсний хүүхэн ээлжит партнераасаа сулрахыг хүлээнгээ эрчүүд хоорондоо бүжиглэн, бүжгийн эвсэл ур чадвараа дээшлүүлдэг байсан байна. Хааяа тэд эмэгтэйг эзэмдэхийн төлөө өөр хоорондоо бүжгээр уралддаг байж. Эмэгтэйчүүд голцуу хамгийн чадварлаг бүжигчинг сонгодог байв. Энэ тачаангуйн тэмцлийн төгсгөл нь азтай эрийн ар нуруунд зоогдсон хутга байх нь олонтаа. Тангог үхлийн бүжиг гэж бас нэрийддэгийн учир үүнд ч байж болох...

Яагаад, 12 дугаар сарын 11-ний өдрийг Тангоны өдөр болгосон талаар өгүүлье. 1887 оны 12 дугаар сарын 11-ний өдөр энэ бүжгийн хаанаар өргөмжлөгдсөн алдарт тангоч Карлос Гардель төрсөн ажээ. Францаас 6 насандаа Аргентинд цагаачлан ирсэн тэрбээр өсвөр насандаа танго бүжгээр “өвчлөн”, тун ч удалгүй Аргентинд төдийгүй нэрд гарч алдар нь бусад оронд цууриатжээ. Европт ирэхдээ Карлос Гардель Парист танго бүжгийг амжилттай танилцуулснаар дэлхийн бүх тив, улсуудаар энэхүү бүжиг өөрийн ялалтын эхлэлийг тавьсан түүхтэй. 1930 онд Карлос “Парамаунт” студитэй гэрээ байгуулж, “Буэнос Айресын гал”, “Танго бар”, “Тосгоны аялгуу” зэрэг кинонд зургаа авахуулав. Үүний дараа Холливуд Гарделийг гол дүрд нь тоглуулж “Надад дурлах тэр өдөр” киног хийжээ. Гэвч алдар цуут хүний нас богинохон байдаг гэдгийг батлах гэсэн мэт түүний урлагийн замнал 1935 онд онгоцны сүйрлээр төгссөн нь үнэхээр харамсалтай.

Харин Гарделийн тараасан танго бүжиг одоо ч үргэлжлэн хөгжсөөр л байна. Цаг хугацааны хүрдэнд энэ бүжиг өөрийг нь зохимж ёсгүй, садар завхайн илрэл гэж үзэн хориглож ирсэн хүмүүсийн зүрхийг ч эзэмдэн зөвшөөрүүлж чадсан ажгуу. Жишээ нь, Ромын Пап Пия X энэ бүжгийг хориглосон байсан хэдий ч 1914 онд Карлосын шавь К. Аина Ватиканд тангог бүжиглэж үзүүлсний дараа өөрийн тавьсан хоригоо Пап цуцалж байсан юм. Түүнчлэн Тангог Герман болон Оросод бүжиглэхийг хориглодог байсан хэдий ч түүний дэлгэрэлтэнд энэ хориг огтхон ч саад болж чадаагүй юм. 1920-1930 онуудын үед ЗХУ-д танго нь хөрөнгөтний доройтол, бэртэгчин хүмүүсийн бүжиг гэж цоллогдож байсан хэдий ч танго бүжгийн аялгуу бүхий зурагдсан пянзнууд гараас гарт дамжин явсаар иржээ.

1950 оны үе буюу АНУ-ын Агуу хямралын жилүүдэд болон Өмнөд Америкт цэргийнхний засаглалын үед танго нэг хэсэг мартагдах шинжтэй болж ирэв. Үүний дараа ирсэн рок – н - ролл тангог удаан хугацаагаар, магадгүй бүрмөсөн шахах шиг болов. Харин 1983 онд Парисд найруулагдан тавигдсан “Аргентины танго” шоу хөтөлбөр гайхамшигтай амжилтанд хүрч, мартагдсан бүжиг маань нэг өдрийн дотор дахин сэргэж, хаа сайгүй хүмүүс энэ бүжигт хорхойсон, танго бүжгийн сургалтанд явж, тангогоор хичээллэж эхэллээ. Энэ цагаас хойш танго бүжиг өөрийн алдар хүндээ дахин алдаагүй өнөөг хүрээд байна.

.

Танго бүжгийн хэдэн төрөл байдаг. Үүнд:

Танго “Милонгеро”: аргентины оригинал танготой хамгийн төстэй. Милонгерог бүжиглэхдээ тэврэлдэн бүжиглэдэг бөгөөд па - алхамууд энгийн хэдий ч өөрөө зохиох – чөлөөтэй, харин ч дэмждэг.

Танхимын танго: энэ хэлбэрийн онцлог нь бүжиглэгчид хоорондоо ихээхэн зайтай бүжиглэдэг нь илүү олон төрлийн па ашиглах бололцоог олгодог ажээ.

Танго “Liso”: энгийн танго. Энэ төрөл нь илүү энгийн, тодорхой заагдсан хөдөлгөөнтэй, олон төрлийн импровизац болон хэцүү алхамуудгүй.

Танго “Nuevo”: шинэ танго. Энэ төрөл нь олон төрлийн сонирхолтой, хэцүү фигур, эргэлт зэрэг элементтэй тул түүнийг “шинэ цус”-тны бүжиг гэж нэрийдэх нь бий. Иймд бүжигчид энэ бүжгийг бүжихдээ шинэ илэрхийлэл, стиль хэв маягийг үргэлж эрэлхийлдэг.

Танго “Фантаз”- Энэ төрөл нь тэмцээн, театрын тоглолтод зориулагдан тавигддаг. Энэ тангог мэргэжлийн бүжигчид бүжиглэдэг бөгөөд тавигдсан танго бүр нь найруулагчийн бодол санааны илрэл - өшөө авалт, үзэн ядалт, хайр дурлал болон бусад сэтгэлийн хөдлөлийг илэрхийлдэг.

www.orosshkolton.mn, Ё. Одончимэг.

цааш нь...